Wat is dyslexie?

Er bestaan verschillende definities van dyslexie, maar in grote lijnen komen ze overeen. Dyslexie wordt gezien als een ernstig en hardnekkig lees- en/of spellingprobleem dat niet het gevolg is van een gebrekkig onderwijsaanbod, omgevingsfactoren, neurologische of sensorische problemen, gedragsproblemen of verstandelijke beperkingen (Brede vakinhoudelijke richtlijn dyslexie, 2021).

Volgens het SDF-bestuur is dyslexie een vorm van neurodiversiteit. Mensen met dyslexie verwerken, slaan en reproduceren informatie op een andere manier. Deze unieke manier van informatieverwerking gaat gepaard met specifieke sterke en zwakke kanten.

Sterke kanten

Veel mensen met dyslexie zijn creatief, flexibel en goed in het zien van het grotere geheel. Ze denken vaak ruimtelijk-visueel en op een onconventionele manier. Onderzoek van Taylor en Vestergaard (2022) laat zien dat deze sterke kanten passen bij een brein dat evolutionair is ingesteld op exploratie — het verkennen van nieuwe mogelijkheden. Deze exploratieve manier van denken kan echter botsen met het huidige onderwijssysteem, dat vooral gericht is op het reproduceren van kennis. Daardoor krijgen leerlingen die sterk zijn in creatief denken en het leggen van nieuwe verbanden niet altijd de kans om hun talenten volledig te benutten.

Zwakke kanten en uitdagingen

De uitdagingen bij dyslexie liggen vooral op het gebied van automatisering. Mensen met dyslexie hebben moeite met foutloos en vlot leren lezen en spellen, zowel in het Nederlands als in moderne vreemde talen zoals Engels en Frans. Deze problemen leiden tot moeilijkheden bij lezen en schrijven onder tijdsdruk. Door herhaalde faalervaringen kunnen bovendien faalangst en een lager zelfbeeld ontstaan (Alexander-Passe, 2012), wat de persoonlijke ontwikkeling van mensen met dyslexie kan belemmeren (Martin, 2010).

Een leven lang leren

Dyslexie is een complex verschijnsel. Er is geen eenduidige oorzaak; meerdere factoren spelen een rol. Dyslexie verdwijnt niet, maar beïnvloedt het hele leven. Daarom is het belangrijk om er vanaf jonge leeftijd goed mee om te leren gaan. Vroege herkenning en passende begeleiding kunnen veel verschil maken.

Cruciaal is dat kinderen en volwassenen met dyslexie hun sterke kanten leren kennen en leren hoe ze deze kunnen inzetten. Door leerstrategieën te ontwikkelen die passen bij hun manier van denken, kunnen ze effectiever leren en met meer plezier functioneren. Wanneer scholen en behandelaars hen hierin goed ondersteunen, kunnen mensen met dyslexie zich met meer zelfvertrouwen ontwikkelen en hun talenten optimaal benutten. Zo dragen zij bij aan een samenleving waarin verschillende manieren van denken worden gewaardeerd en benut.

Literatuurlijst

Alexander-Passe, N. (2012). Dyslexia and mental health: Helping people identify destructive behaviors and find positive ways to cope. Jessica Kingsley Publischers.

Martin, A. (2010). Building classroom success. Eliminating academic fear and failure. Continuum London: International publishing group.

NIP, NVO, NKD en LBRT (2021). Brede vakinhoudelijke richtlijn dyslexie (versie 1). Utrecht: NIP / Dyslexie Centraal.

Taylor, H., & Vestergaard, M. D. (2022). Developmental dyslexia: Disorder or specialization in exploration? Frontiers in Psychology, 13, Article 889245. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.889245